Mardin’de ulaşımda rant sorunu: Çözüm şoför mü belediye mi?
Haber
11 Ocak 2022 - Salı 08:46
 
Mardin’de ulaşımda rant sorunu: Çözüm şoför mü belediye mi?
Mardin’de şehir içi ulaşımda kartı olmayanlar normal yol ücretinin üzerinde bir ödeme yapmak zorunda kalıyor. Bu ödeme kayıtlı bir ödeme olmadığı için şoförlere ayrı bir rant sağlarken, sorun ise şoförlerin aksine belediyeden kaynaklı. Şoförler de yolcular da çözümün adresinin belediye olduğunu söylerken, yine de karşı karşıya gelen şoför ile yolcu oluyor.
gündem Haberi
Mardin’de ulaşımda rant sorunu: Çözüm şoför mü belediye mi?

Mardin’de Artuklu, Kızıltepe Midyat ve Nusaybin başta olmak üzere tüm ilçelerde şehir içi ulaşım 2 yılı aşkın bir süredir kartlı sistem ile yürütülüyor. Buna Artuklu-Kızıltepe arası sefer yapan özel araçlar da aynı dönemde dahil edildi. Benzer şekilde belediyeye ait kamu araçlarının tamamında da ulaşım kartlı bir şekilde “akıllı kart” denilen Mardin Kart ile yapılıyor. Türkiye’nin neredeyse bütün illerinde var olan kartlı sistem gecikmeli de olsa geldiği Mardin’de kısa sürede kabul gören bir sistem olarak hayatımıza girdi. Sistem güzel düşünülmüş, yolcuya, şoföre ve en önemlisi de belediyeye maddi olarak ciddi katkı sunan bir sistem. 

Ancak kartlı sistemin de her yeniliğin olduğu gibi açık bırakılan, ranta dönüştürülen yönleri bulunuyor. İzmir, İstanbul, Antalya ya da bölge kentlerinde kartlı sistemin uygulandığı yerlere bakıldığında sistem şöyle yürüyor; Her yolcunun cebinde taşıdığı ve içine bakiye yüklediği bir kartı bulunuyor. Kartlar sivil ve öğrenci olarak iki gruba ayrılırken bir de serbest geçiş kartları denilen ücretsiz biniş yapılan kartlar var. Serbest geçiş kartları denilen bu kartlar; 65 yaş üstü, kamu personelleri, gazeteciler ve benzeri şekilde yönetmelikle düzenlenen avantajlı kesimler. Bunların ücretsiz binişleri karşılığında ulaşım aracının sahibine Ulaştırma Bakanlığı tarafından aylık belirlenen miktarda ödemeler yapılıyor. 

Cebinde kart olmayanlar için ise, birçok kentte 2,3,4,5,6,7,8,9 ve 10 biniş için kullanılmak üzere sınırlı biniş için kullanılan biletler bulunuyor. Kart dolum merkezlerinde ya da belediyenin belirlediği noktalarda satılan bu biletleri daha çok şehir dışından gelenler/turistler, kartlarını evlerinde unutanlar ya da sürekli kart almamakta ısrar edenler kullanıyor. Bu kartların ücreti diğer sürekli kart sahiplerine göre cüzi bir miktar fazla ödeme yaparak, kartları temin edebiliyor. Buradaki fark ise, insanları sürekli karta yönlendirmek.

Ancak Mardin gibi Kartlı sisteme geçişte 2 yılını doldurmuş bir kentte ne hikmetse bu sınırlı binişlerde kullanılan biletler bulunmuyor. Tamamen yapısal bir sorun olarak karşımızda duran bu eksiklik beraberinde sorunları da getiriyor. Sınırlı bilet olmadığı için ya herkes kart almak zorunda ya da “yasak olmasına” rağmen paralı biniş gerçekleştirmek zorunda. İstisnalar kaideyi bozmasa da kartı olmayanlar bazen başka bir yolcunun kartından yararlanma gibi bir duruma da yöneliyor. 

Ancak yaygın olarak kullanılan yöntem ise, büyük bir rant alanı ortaya çıkarmış, insanları haksız kazanç elde etmeye yönlendirmiş bulunuyor. Mardin’de şehir içi ulaşım ücreti yapılan son zamlar ile birlikte kartlı binişte siviller için 3 TL, öğrenciler için 2 TL oldu. Ancak kartı olmayan 4 TL ödemek zorunda. Öğrenci ya da sivil fark etmiyor. Artuklu Kızıltepe arası ise son zamla birlikte kartlı binişlerde 6.5 TL oldu. Kartsız binişlerde ise 8 TL. Burada da öğrenci ya da sivil fark etmiyor. Aradaki fark şehir içinde 1 TL, Artuklu Kızıltepe yolcuları için ise 1,5 TL. Bu durumun en büyük mağduru kent dışından Mardin’e gelen turistler ya da günü birlik işleri için Mardin’e gelenler. 

Elden ödemeleri şoförler alıyor. Yanlarında bulunan kartlar ile şehir içinde 3 TL üzerinden ödeme yaparken, Kızıltepe araçlarında ise 6.5 TL üzerinden şoförler kartlarla ödeme yapıyor. Arada oluşan fark ise, haksız bir kazanç ortaya çıkarıyor. Burada suç tabi ki tek başına şoförlerde değil. Onlar da kartsız yolcudan ödeme almak zorunda ve bunu bir yöntem olarak kullanıyorlar. Bu sorunun çözümü ise yapısal olarak yapılacak düzenleme ile çözülebilir. Bunun için sınırlı sayıda binişlerin gerçekleştirilebileceği biletlerin piyasaya sürülmesi gerekiyor. Aksi halde yolcular ile şoförler arasında yer yer tatsız tartışmaların yaşanmasına sebep oluyor. 

Yaşananları değerlendiren şoförler de aldıkları 1 TL dolayısı ile haksız bir kazanç elde ettiklerini ancak bunu vatandaşı mağdur etmemek için yapmaya mecbur oldukları söyleyerek savunuyor. Artuklu’da şehir içi minibüs şoförleri durumu “Yolcuyu almazsak, şikayet ediyorlar. Alırsak ve kartı yoksa aldığımız fazladan 1 lira için bize hırsız gibi bakıyorlar. Yolcular da haklı. Her şey pahalandı. Her şey yükseldi. Doğal olarak dolmuş ücretlerine de zam geldi. Bir de 1 lira fazla aldığımızda vatandaşın tepkisi, bakışları başka şekilde oluyor. Hırsızlık yapmıyoruz. Akşama kadar direksiyon sallıyoruz. Sorunun çözümü de biz değiliz. Ancak belediye çözebilir. Eğer bunun önüne geçilmek isteniyorsa 2 binişlik ya da daha fazla binişlik biletlerin olması lazım. Biletler olmazsa ne yazık ki bu şekilde devam edecek. Bunu biletler olmadan önlemeye kalkarlarsa da vatandaşla biz karşı karşıya geleceğiz” sözleri ile anlatıyor. 

Şoförlerin tespitleri yerinde. Sorun yapısal. Çözmesi gereken belediye. Bu şekilde şoförler de en azından rahatsız edici bakışlardan kurtulacak. Aksi halde bu sorun bu şekilde devam edecek ve vatandaş mağdur olmaya, aslında bir anlamda belediye de kendisine gelmesi gereken gelirin bir kısmından mahrum olmaya devam edecek. 

Kartını evde unuttuğu için 4 TL ödemek zorunda kalan bir yolcunun değerlendirmesini de sunarak, olayı daha iyi özetlemiş olacağımızı düşünüyorum: “Eskiden kartım olsun olmasın normal ücret neydi ise onu ödüyordum. Şimdi kartlı sisteme geçildi. Zam da geldi. 2 lira olan yol ücreti 3 lira olmuş. Ben kartımı evde unuttum diye 4 lira ödeyeceğim. Dönüşte de aynı şey olacak 8 lira. Kartı olmayanlar için ise durum her gün böyle. Ben fazla alınan 1 lirayı şoförün aldığını biliyorum. O da haklı ya beni hiç almayacak ya da mecbur bu yola başvuracak. Parayı verirken, içimden bir şeyler demiyor muyum? Tabi ki; diyorum. Ama gel gör ki durum böyle. Bunu şoför çözemeyecek tabi ki. Belediyenin halletmesi gereken bir sorun. Hem belediye yaparsa fazladan 1 lira almak yerine 25 kuruş ya da 50 kuruş alır ve insanların gözüne de gelmez. Bu belediyeye küçük de olsa bir getiri de sağlar. İnsanları da karşı karşıya getirmez.”

Kaynak: Editör:
Etiketler: Mardin’de, ulaşımda, rant, sorunu:, Çözüm, şoför, mü, belediye, mi?, , ,
Yorumlar
Haber Yazılımı